حیات حقیقی مناطق آزاد در گرو ثبات سیاسی  وهژمونی حاکمیت

موانع موجود در عرصه های سیاسی که موجب می شود کشورها روابط محدود تری داشته باشند استفاده از ظرفیت های مناطق آزاد را به شکلی معنی دار کاهش خواهد داد.

فرزین سوادکوهی-پایگاه خبری مناطق آسیا: نیازی نیست به پیشینه شکل گیری مناطق آزاد در جهان اشاره کنیم و نقش بی بدیل آنها در اقتصاد کشورها را مورد بررسی قرار دهیم.توسعه این مناطق اینک  در سرتاسر دنیا خود بهترین توجیه برای احداث امروز  آن ها در دیگر جاها هستند.اما براستی مناطق آزاد در اقتصاد دنیای امروز جه نقشی ایفا می کنند که اینقدر از محبوبیت برخوردار شده اند؟
این نیز مطرح است که بدانیم چرا مناطق آزاد، حالا دیگر تنها به دلایل اولیه شکل گیریشان به حیات ادامه نمی دهند و اینک با قوام یافتن اشکال تازه الگوهای تجاری و بازرگانی جهان امروز،تعاریفی جدید در ارتقای اقتصادی را دنبال می کنند.
بسیاری خیال می کنند الگوهای سنتی فعالیت های مناطق آزاد همچنان به جد دنبال می شوند درحالیکه سیر تاریخی اقتصاد جهان نشان می دهد توجیهاتی همچون معافیت های مالیاتی،سهولت در بازار کسب و کار، فراغت از مقررات سخت گمرکی و آزادی در تولید وصادرات همه علل وجود مناطق آزاد و تجاری نیست.
قواعد اعمال شده تازه در این مناطق طیف وسیعی از فعالیت های تجاری را رقم می زند و چنین مناطقی به سهولت می توانند از صفر تا صد تولید تا فروش وصادرات را به تحقق برسانند.
دگرگونی در سیاستهای اقتصادی دنیا وبخصوص تغییر مولفه های اقتصادی در ممالک رو به توسعه ایجاب می کند که مناطق آزاد قدیمی پوست عوض کرده و مناطق جدید هم بر مبنای سازوکار جاری بازار مدرن وارد میدان شوند.
به عبارت دیگر ایجاد مناطق آزاد و تجاری از جمله ابزارهای توسعه اقتصادی است که می تواند با تسهیل دستیابی به عواملی مانند تامین سرمایه، نیروی انسانی ماهر و توانا، فن آوری و آشنایی با روش های علمی و فنی جدید، آگاهی از تحولات اجتماعی و فرهنگی و برنامه های هماهنگ و سازگار برای بهره برداری از عوامل مختلف تولید و نیز بهره گیری بهینه از علم و دانش جهانی، مدیریت علمی، داد و ستد کالا، خدمات و دانش فنی با خارج از مرز ملی و مواردی از این دست ،رسیدن به توسعه یافتگی را تسهیل کند.
البته در این میان یک نکته همچنان به قوت خود باقی است و آن این که مناطق آزاد همچنان برای رشد و ارتقا اقتصادی و رسیدن به رفاه اجتماعی ایجاد می شوند و به کار خود ادامه می دهند.
مناطق آزاد در جهان در آغاز کار با هدف توسعه صادرات و جایگزینی آن با واردات فعالیت های خود را شروع کردند.تولید داخلی وگسترش آن در چنین مناطقی یکی از سرفصل هایی بود که سیاستگزاران کشورها را برآن داشت تا از ظرفیت های "فری زون "ها استفاده کرده و ارزش افزوده ایجاد کنند.این موضوع به ویژه بعد از سال هایی که اروپا درگیر ودار جنگ شده بود وسعت گرفت.
کشورهای درگیر تلاش کردند از این رهگذر خود را از واردات بی نیاز کنند.اما این رویکرد چندان موفق از کار درنیامد ودر نهایت دولت های این کشورها با روی آوردن به استراتژی توسعه صادرات از طریق مناطق آزاد وتجاری طبع آزمایی کردند.
در حقیقت گذار اقتصادی برای این کشورها با روی آوری به ایجاد مناطق آزاد سهل تر شد.تعاملات تجاری با کشورهای دیگر در مناطق آزاد باعث رونق بخشی اقتصادی شد.چرا که مناطق آزاد می توانستند با تکیه بر نیروی کار ارزان تر  وتسهیلات تعرفه ای کم و  رهایی ازپیچ و خم های گمرکی و مالیاتی بستری برای شکل گیری فصل جدیدی از توسعه اقتصادی شوند.
برخی از صاحبنظران معتقدند" پس از جنگ جهانی دوم و تحولات  اقتصادی ناشی از آن در جهان، استراتژی بکارگیری تجارت خارجی به عنوان عامل محرکه و نیز یکی از راهکارهای توسعه در نظر گرفته شد زیرا کشورها با رشد فزاینده تغییر و تحولات فنآوری به این نتیجه رسیدند که تامین همه احتیاجات کشور در داخل میسر نیست و چاره ای جز تجارت و مبادله کالا و خدمات با دیگر کشور ها وجود ندارد.
 افزایش رقابت، نوآوری، بالا بردن کیفیت کالا و تحرک اقتصادی در کشورهای در حال توسعه نیز تا حد زیادی حاصل تجارت خارجی و روابط اقتصادی کشورها است و مناطق آزاد یکی از مهمترین ابزارهای تحقق این استراتژی به شمار می روند همچنانکه مانع از بروز بحران های اقتصادی و اجتماعی های ناشی از مراحل انتقالی از یک اقتصاد بسته ملی به اقتصاد جهانی بوده و  امکان هماهنگ سازی سیاست های داخلی با تحولات جهانی اقتصاد را فراهم می آورند."
در کشورهایی که رشد اقتصادی به دلیل وجود قوانین بی شمار کسب وکار به رخوت و یا تاخیر دچار شده، وجود مناطق آزاد بستری خواهد بود برای برون رفت از عقب افتادگی های تجاری و بر این اساس هرکشوری که بیشتر درگیر چالش های سیاسی است به همان نسبت هم نیازمندی به ایجاد مناطق آزاد را بیشتر احساس می کند و ناگفته پیداست که بی ثباتی سیاسی در این کشورها می تواند آنها را بیش از پیش از مزیت های مناطق آزاد محروم کند.
در حقیقت موانع موجود در عرصه های سیاسی که موجب می شود کشورها روابط محدود تری داشته باشند استفاده از ظرفیت های مناطق آزاد را به شکلی معنی دار کاهش خواهد داد.
مناطق آزاد برای اکثر چنین کشورهایی راهکاری سیاسی و استراتژیک برای حصول به راهبردهای اقتصادی است وهمانگونه که گفته شدعدم موفقیت مناطق آزاد در بسیاری از کشورهای در حال توسعه را می توان به گشوده نبودن فضای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به اندازه کافی برای پیوند گسترده تر با اقتصاد جهانی دانست.
پاره ای از مهمترین  علل ناکامیابی مناطق آزاد در اغلب کشورهای در حال توسعه را می توان به بی ثباتی سیاسی و ضعف قدرت مرکزی در اتخاذ تصمیم های اساسی، فضای نامناسب برای جذب سرمایه خارجی، مکان یابی نادرست، ضعف مدیریت منطقه آزاد، کمبود آموزش نیروی کار و بازده اندک نیروی انسانی، هزینه زیاد تاسیسات زیربنایی و سرمایه گذاری های بی مورد، ضعف تعمیر و نگاهداری تاسیسات و امکانات زیربنایی عملیاتی، کمبود امکانات مالی و نقدینگی مربوط دانست.
در عوض، هرکشوری که تعاملات سیاسی و روابط مطلوبتری با دیگر کشورها دارد قادر خواهد بود به همان میزان از امکاناتی که مناطق آزاد می توانند ایجاد کنند بهره های افزونتری ببرد.در چنین وضعیتی جذب سرمایه گذاری های خارجی آسان تر خواهد شد.احداث بانک های بین المللی و مراکز ارتباطی مالی با کشورهای هدف در مناطق آزاد پلی مطمئن برای تولید و صادرات حداکثری فراهم خواهد کرد.
ثبات سیاسی و هژمونی حاکمیتی، اتخاذ تصمیم های قاعده مند اقتصادی را مستحکم تر خواهد کرد وایجاد فضاهای مناسب کسب و کار وسرمایه گذاری خارجی  در مناطق آزاد را در کنار آموزش نیروی کار ارزان قوام خواهد بخشید و هزینه های تولید و صادرات را کاهش خواهد داد.
به هررو آنچه مسلم است این است که چنانچه مفهوم واقعی ایجاد مناطق آزاد تجاری به حقیقت خود نزدیکتر باشد کشورهای طالب این مناطق دردسرهای کمتری را تجربه خواهند کرد  و این نکته ای بسیار مهم است که تغافل از آن می تواند یک نقض غرض کلی برای دولت ها تلقی شود.در حقیقت تا  نهادهای حاکمیتی در یک کشور با مفهوم حقیقی مناطق آزاد  وکارکردهای اصلی آن آشنا نباشند با ایجاد چنین مناطقی فقط برای خود هزینه تراشی می کنند و در نهایت هم به سرمنزل مقصود نخواهند رسید.

کد خبر 1133

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 2 + 11 =